Familieopstellingen / systemisch werk

Wat is systemisch werken?

Ons hele leven kent van jongs af aan vele systemen, zoals:

  • Gezin
  • School
  • Familie
  • Organisatie
  • Etcetera

De regels en wetten in dergelijke systemen zijn vaak ingewikkeld.
Het wordt steeds duidelijker dat veel organisatorische en persoonlijke problemen een systemische oorzaak hebben. De oorsprong van het systemisch werken ligt bij de systemische familietherapie van Bert Hellinger. Systemisch werken heeft als doel de verborgen belemmeringen binnen een systeem (gezin, organisatie) zichtbaar en hanteerbaar te maken.

Bert Hellinger staat aan de bron van dit werk.
Hij ontdekte het systeem dat iedere familie, organisatie, school en dergelijke kenmerkt en ontwikkelde familieopstelling-scheidingen methode om hiermee te werken.
Iedere deelnemer in een systeem heeft een plek.
Soms lijkt de ingenomen plek niet de juiste te zijn. Systemisch werken geeft de mogelijkheid om de uit een diepe liefde ontstane verstikking bloot te leggen en aan de hand van de onderliggende dynamiek verandering aan te brengen in een systeem. De ervaring leert dat mensen beter contact krijgen met de eigen plek. Het op dieper niveau leren kennen van deze plek en de positie die anderen daarin innemen, geven ruimte voor acceptatie en zingeving. De cirkel is rond, de verbinding tot stand gebracht.

Basisbegrippen van systemisch werken zijn:

  • Systeem
  • Dynamiek
  • Plek
  • Verstrikking

Het systeem staat centraal. Wij worden grootgebracht in systemen en krijgen daarin een plek toegewezen of nemen die in.
De dynamiek maakt het mogelijk op een diep en onbewust niveau te werken en liefdevol en met respect om te gaan met alle leden in het systeem.
Een verstrikking is een verwikkeling in een systeem die belemmerd of soms zelfs ziekmakend werkt.
Het zichtbaar maken van een verstrikking geeft de mogelijkheid hierin verandering te brengen.
De plek in het systeem is essentieel. Leden van een systeem hebben een plek, deze plek is niet altijd de juiste. Het vinden en innemen van de eigen juiste plek wijzigt oude remmende patronen, maakt het mogelijk verstrikkingen op te heffen en stelt je instaat jouw plek in het leven te nemen.

Aandachtspunten van systemisch werken

Ieder mens is sterk aan het systeem van oorsprong gebonden. Het verleden, het oorspronkelijke familiesysteem, de uit liefde genomen plek met daaraan soms gekoppelde verstrikkingen kan in jouw ontwikkeling remmend werken. Het liefdevol en respectvol zichtbaar en voelbaar maken van de dynamiek in het systeem biedt de mogelijkheid wijziging te brengen in bestaande patronen zowel op persoonlijk niveau als op het niveau van het familiesysteem.

Bert Hellinger

In 1998 kwam Bert Hellinger voor het eerst naar Nederland. Zijn focus ligt niet op de individuele biografie, trauma’s en tekorten. Hij werkt op zielsniveau en zijn ingang is de familie en de onderlinge bindingen.
Emoties worden niet in relatie tot anderen volledig uitgewerkt, maar worden gebruikt als informatie over de hoedanigheid van de relatie.
Hellinger hanteert een fenomenologische systemische benadering die vorm krijgt in een familieopstelling. In een opstelling plaatst een cliënt een aantal poppetjes voor zijn familieleden in de ruimte in relatie tot elkaar.

Nadat de cliënt dit beeld op hun huidige situatie in zich heeft opgenomen en heeft gevoeld wat deze huidige toestand met hem/haar doet, kun je verder iedere gewenste techniek gebruiken om de cliënt verder te begeleiden in zijn/haar proces.

In organisaties

In iedere organisatie of werksituatie zijn veel verschillende bewegingen waarneembaar. Enerzijds wordt hier gedoeld, op zichtbare, fysieke handelingen, anderzijds hebben we ook te maken met meer gevoelsmatige en energetische invloeden.

Een ding hebben al deze vormen van beweging gemeen; zij leveren een bijdrage aan het eindresultaat van een onderneming. We kennen hierin allemaal voorbeelden van successtory’s, in andere gevallen moeten we helaas constateren dat de doelstellingen niet gehaald worden.
Dan begint de zoektocht naar oorzaken: voorbereiding, beleid, proces, product, personeel. Zo kunnen we er nog wel een paar noemen. Alle gangbare paden worden onderzocht, verbeteringen worden aangebracht, veel geld wordt geïnvesteerd en toch blijven de resultaten vaak uit. In het bovenstaand proces wordt een belangrijk punt over het hoofd gezien. De knelpunten in dergelijke casuïstiek is juist vaak in de onderstroom te vinden. Weinig mensen weten hoe je dat moet onderzoeken en onder controle kan krijgen, daarom wordt het voor het gemak achterwege gelaten. Natuurlijk het is een kunst apart om deze veelal onzichtbare systemische stromen in beeld te krijgen, maar gelukkig iedereen kan het leren.

Het persoonlijk bewustzijn

  • de behoefte aan een evenwicht tussen geven en nemen
  • de behoefte ergens bij te horen
  • de behoefte aan orde
  • De beperkingen van tijd accepteren

De behoefte aan een evenwicht van geven en nemen

Mensen die niet durven nemen, zijn aan niemand iets verplicht en kunnen daardoor beperkt van het leven genieten.stamboom
Anderen willen alleen maar helpen en stellen zich op deze wijze boven een ander.
Beide levenshoudingen ontwikkelen zich vak al in de kindertijd in contact met een of beide ouders.

In intieme relaties wordt de liefde bepaald door een evenwicht tussen geven en nemen. Als een partner voornamelijk neemt, zal de ander stoppen met geven. De liefde tussen partners kan optimaal stromen als beiden ten volle geven en ontvangen.

De behoefte ergens bij te horen

Om te overleven is het noodzakelijk om bindingen te hebben en ergens deel van te zijn. Elke groep heeft zijn waarden en normen en ieder zal zich overeenkomstig daarmee gedragen. Dit beperkt ons in wat wij kunnen zien, geloven en weten. Als wij ons op 1 dag in verschillende groepen zouden bewegen zullen wij ons steeds op een andere manier gedragen. Zo zal je bij je ouders ander gedrag vertonen dan op je werk.

De behoefte aan orde

In elke groep en langdurige relaties heersen regels, normen en overtuigingen en verboden waar men zich aan dient te houden. Alle leden van zo’n groeps of relatiesysteem gedragen zich volgens deze regels welke dus per groep en relatie sterk kunnen verschillen. Deze sociale conventies bepalen grenzen van het lidmaatschap. Wie zich hier aan houdt hoort erbij en wie dat niet doet, zal zijn lidmaatschap verliezen. In dorpen kan het nog steeds vertrekkende gevolgen hebben van uitgesloten worden. Maar ook in andere culturen komt uitsluiting van met name vrouwen veelvuldig voor.

De beperkingen van tijd accepteren

Families en/of werknemers houden vaak sterk vast aan negatieve en positieve herinneringen. Dit belemmert nieuwe ervaringen en gebeurtenissen. Het verleden blijft hen gevangen houden. Zoals er een tijd komt dat je het leven los moet laten, zo ook dienen gebeurtenissen uit het leven losgelaten te worden om de toekomst een kans te kunnen geven en mee te kunnen gaan in de stroom vanhet leven. Zo kan het gebeuren dat iemand als baby de bombardementen en de angst van de ouders heeft meegemaakt, dit dusdanig onbewust vasthoudt in zijn/haar lichaam en herinnering, dat hij het leven neemt alsof de oorlog nog niet beëindigd is.